ایسنا - دکتر حمید ظاهری سخنگوی اسبق اوپک با تاکید بر این‌که ایران در خصوص دبیرکلی خیلی کوتاه آمده است، اظهار کرد: وزارت نفت باید حق ایران را در اوپک بگیرد. اگر امکان مقابله با برخی کشورها که در خلاف جهت منافع ما اقدام می‌کنند وجود ندارد، بهتر است از این سازمان خارج شویم.

وی افزود: در حالی که ایران برای احقاق حق خود درباره انرژی هسته‌ای پافشاری می‌کند، چگونه است که در سازمانی مانند اوپک که از پایه‌گذاران اصلی آن بوده‌ایم نمی‌توانیم حق خود را برای احراز دبیرکلی به دست آوریم؟

او ادامه داد: در حال حاضر میزان عرضه و تقاضای نفت خام تقریبا برابر است و کشورهای عضو اوپک در حالی تحت فشار کشورهای مصرف کننده هستند که کشورهای غیراوپک بدون اینکه محکوم شوند، نفت خود را با قیمت معمول به بازار عرضه می‌کنند.

به گفته ظاهری پس از این‌که در زمان تاسیس اوپک (سال 1960) فواد روحانی به عنوان اولین دبیرکل ایرانی این سمت را در اختیار گرفت، سیستم چرخشی براساس حروف الفبا برای این سمت پیش‌بینی شد که در سال 1983 با وجود این‌که دوباره دریافت این پست مهم به ایران می‌رسید، ولی با اتحاد برخی کشورهای عربی این حق از ایران گرفته شد و با وجود گذشت 24 سال دیگر هنوز هم این روند ادامه پیدا کرده است. به گونه‌ای که حتی این روال اوپک که وزیر نفت وانرژی کشور میزبان ریاست کنفرانس و نشست‌ها را برعهده می‌گیرد، ولی در نشست اسفند 83 ایران نتوانست از امتیاز میزبانی خود در آن نشست استفاده کند و ریاست آن را برعهده گیرد.


ادامه روند کنونی موجب می‌شود ایران هیچ گاه دبیرکل اوپک نشود

سخنگوی اسبق اوپک با اشاره به نشست 143 اوپک و انتخاب دبیرکل از کشور لیبی با وجود رقابت بین ایران و کویت توضیح داد: زمینه این انتخاب پس از هماهنگی کشورهای عرب با یکدیگر ایجاد شد، یعنی ایران با مخالفت اعراب امکان دبیرکلی را از دست داد که به نظر می‌رسد اگر وزارت نفت اقدام جدی نکند، با ادامه روند کنونی هیچ گاه دبیرکلی به ایران نخواهد رسید.

وی خاطرنشان کرد: بنابراین بهتر این است که از این سازمان خارج شویم، زیرا در حال حاضر با پایین رفتن تولید کشورهای غیراوپک همه دنیا به نفت ایران نیاز دارند.

ظاهری با تاکید بر این‌که ایران دومین تولیدکننده نفت اوپک است، تاثیر تحریم احتمالی ایران را برروند فعالیت‌های این سازمان و بازار انرژی دنیا بسیار زیاد دانست و گفت: اگرچه گاهی موضوع جایگزینی نفت ایران با افزایش کلی سایر کشورها مانند عربستان مطرح می‌شود، ولی واقعیت این است که از یک طرف اوپک در حال تلاش است تا کشورهای غیراوپک مانند آنگولا را وارد این سازمان کند و از سوی دیگر امکان جایگزینی نفت ایران وجود ندارد، زیرا برای نمونه اگرچه کشوری مانند عربستان امکان افزایش تولید نفت خام را دارد، ولی تولید اضافی این کشور از نفت سنگین آنها خواهد بود که به دلیل مشکلات زیست محیطی محصولات آن خریدار چندانی در دنیا ندارد.

او به امکان تبدیل نفت سنگین به نفت سبک اشاره و یادآوری کرد: با وجود این تکنولوژی محصولات نفت سنگین همچنان مشکل زیست محیطی دارند. همچنین حجم نفت خام سنگین عربستان کم است و در بهترین وضعیت افزایش تولید حجم نفت اضافی به دو میلیون بشکه خواهد رسید، در حالی که عمده نفت ایران سبک و با درجه API بالاتر از نفت عربستان است.


ایران موقعیت خود را در اوپک نشناخته است

ظاهری با بیان این‌که در کنار موضوع سقف تولید نفت خام که معمولا کشورهای عضو اوپک در این خصوص متحد هستند، به جز دبیرکلی وضعیت ویژه‌ای در این سازمان وجود ندارد، خاطرنشان کرد: اگرچه در سال‌های گذشته مجددا حق ایران در بخش دبیرکلی نادیده گرفته شد، ولی مسوولان ایرانی از هم اکنون باید برای مشخص کردن تکلیف این موضوع و رفع مشکلات موجود اقدام کنند و از اوپک برای گرفتن پست دبیرکلی دور بعد مصوبه بگیرد. این کار می‌تواند با مذاکره آغاز شود و در صورت مقاومت سایر کشورها با کم رنگ شدن حضور مسوولان ایرانی در نشست‌های بعدی ادامه پیدا کند، زیرا در حال حاضر ماندن در اوپک برای ایران یک ضرورت محسوب نمی‌شود.


نیازی به افزایش سقف تولید اوپک نیست

وی در باره موضع ایران نسبت به تغییر سقف تولید اوپک در نشست 145 تشریح کرد: همه کشورهای عضو اوپک آگاه هستند که نیازی به افزایش تولید نفت نیست و اگر برخی از اعضا نسبت به تولید بیشتر خود اظهاراتی می‌کنند، بیشتر در تلاشند که نقش سایر کشورها مانند ایران و یا حتی نقش تنگه هرمز را در بازار انرژی کم رنگ نشان دهند که تصور می‌شود فقط یک بلوف است و نتیجه عملی نخواهد داشت.


قیمت واقعی نفت باید بیش از 150 دلار باشد

او در ادامه به اهمیت نفت ایران در بازار انرژی جهان اشاره و تصریح کرد: اگر روزی تنگه هرمز بسته شود قیمت هر بشکه نفت به بیش از 150 دلار خواهد رسید که البته قیمت واقعی نفت است و با احتساب قیمت 12 دلاری نفت در سال 1973 و در نظر گرفتن تورم در مدت 34 سال گذشته پرداخت بیش از 60 دلار برای هر بشکه نفت در سال 2007 بسیار کمتر از قیمت واقعی آن است، در حالی که اگر همین نفت در اختیار کشورهای پیشرفته بود قطعا آن را بیش از 200 دلار به ما می‌فروختند، یعنی مشابه رفتاری که درباره اورانیوم غنی شده دارند.

سخنگوی اسبق اوپک در خصوص رایزنی برخی کشورهای عضو اوپک برای افزایش یک میلیون بشکه‌ای سقف تولید در ماههای پایانی سال 2007 تاکید کرد: با وجود این‌که ذخایر تجاری کشورهای مصرف کننده کمی کاهش پیدا کرده است، ولی همچنان کشورهای عضو اوپک بیش از مقدار سهمیه‌های خود تولید می‌کنند که همین موضوع ثابت ماندن تولید را تصدیق می‌کند.

وی افزود: در حال حاضر بخش کمی از نگرانی‌های کمبود نفت در دنیا به مسائل بنیادی مانند تعمیر پالایشگاه‌ها و کمبود فرآورده‌های نفتی و یا طوفان‌های منطقه‌ای برمی‌گردد و بیشتر این نگرانی‌ها با مسایل بنیادی مرتبط نیست و از بازارهای کاغذی نفت در لندن و نیویورک نشات می‌گیرد.


اوپک قیمت‌گذار نفت نیست و همیشه تابع جریانات بازار عمل کرده است

به گفته او تصمیم گیری درباره قیمت نفت از کنترل اوپک خارج شده و این سازمان همیشه تابع جریانات بازار اقدام به تولید کرده است. قیمت نفت در بازارجهانی توسط قیمت نفت‌های برنت و WTI مشخص می‌شود؛ البته از همه بدتر بی‌تدبیری کشورهای عضو اوپک است که با همین افزایش قیمت نفت نگران به هم خوردن اقتصاد دنیا می‌شوند، در حالی‌که به طور غیرمستقیم اوپک همیشه تابع تغییرات اقتصادی آن کشورها بوده است.

وی با بیان این‌که زمانی کشورهای عضو اوپک حرف اول بازار نفت جهان را می‌زدند، ولی الان وجهه خود را از دست داده‌اند، استدلال کرد: اوپک به عنوان یک تولیدکننده جنبی حدود 30 درصد نفت مورد نیاز بازار را در کنار کشورهای غیراوپک که تعیین کننده حدود 70 درصد نفت بازار هستند، تولید می‌کند؛ با این تفاوت که کشورهای غیراوپک بدون دغدغه به تولید نامحدود و عرضه نفت به بازار می‌پردازند، ولی کشورهای اوپک همیشه تحت فشار کشورهای مصرف کننده هستند و گاهی بر چسب ناهماهنگی با دنیا به آنها خورده می‌شود.

ظاهری در باره احتمال حضور روسیه، نروژ و مکزیک در نشست‌های اوپک به عنوان نمایندگان کشورهای تولیدکننده غیراوپک تاکید کرد: هیچ گاه چنین عملی انجام نخواهد شد، زیرا در آن صورت اختیار آنها محدود شده که به ضرر آن‌ها خواهد بود و همچنین از تبلیغات سوء درباره اوپک نیز در امان می‌مانند.

او افزایش قیمت تجهیزات نفتی را در ارتباط کامل با افزایش قیمت نفت ندانست و اظهار کرد: مساله عرضه و تقاضای برخی کالاها مانند فولاد بسیار مهم است. در حال حاضر بحث تاثیر قیمت نفت در تولید از منابع برداشت نشده در کشورهایی مانند ایران، عربستان و کانادا مطرح است که برداشت نفت آنها نیاز به سرمایه بیشتری دارد، ولی اهمیت این موضوع نیز کم‌رنگ شده است.

وی با طرح این سوال که از سوی دیگر مگر نفت چه مقدار در هزینه‌های توسعه اقتصادی نقش داشته است؟خاطرنشان کرد: حتی اگر این رقم را حدود 10 درصد هم بگیریم متوجه می‌شویم با وجود نوسانات قیمت نفت در سال گذشته رشد اقتصادی کشورهای مصرف کننده حدود 5/3 درصد بوده است که بیانگر تاثیرکم قیمت نفت در رشد اقتصادی آنها محسوب می‌شود.

او به اهمیت نقش کشورهای مصرف کننده نفت خام در خاور دور اشاره و یادآوری کرد: اوپک هیچ گاه نگران خریده نشدن نفت خام خود نخواهد بود، زیرا مصرف نفت خام علاوه بر کشورهایی مانند چین و هند که جمعیت زیادی دارند، در خود کشورهای عضو اوپک نیز رو به افزایش بوده و هم اکنون این کشورها 17 درصد تولید نفت خود را برای نیاز داخلی مصرف می‌کنند.

وی در پایان با اشاره به مدیریت قاطع و کاربردی مهندس نوذری - سرپرست وزرات نفت - در این مدت کوتاه ابراز امیدواری کرد که او بتواند حق فراموش شده ایران را در مورد احراز دبیر کلی اوپک بگیرد.