دکتر ایرج جامه بزرگی، متخصص طب کار و بیماری‌های شغلی و رئیس سلامت کارکنان بهداشت و درمان صنعت نفت استان بوشهر- پارس جنوبی برای ایران فقط یک قطب انرژی نیست؛ یک زیست‌بوم بزرگ انسانی، صنعتی و محیط‌زیستی است که آثار فعالیت‌های آن، از محدوده تأسیسات صنعتی فراتر می‌رود و زندگی بخشی از جمعیت پیرامونی را در سه استان بوشهر، فارس و هرمزگان تحت تأثیر قرار می‌دهد. در چنین جغرافیایی، مسئولیت اجتماعی صنعت را می‌توان فرصتی ارزشمند برای پیوند توسعه اقتصادی، عدالت اجتماعی، سلامت انسان و حفاظت از محیط‌زیست دانست؛ رویکردی که می‌تواند پارس جنوبی را به الگویی ملی برای مسئولیت اجتماعی سلامت‌محور تبدیل کند.
تجربه سال‌ها حضور در منطقه پارس جنوبی و کار در حوزه طب کار و بیماری‌های شغلی نشان می‌دهد که سلامت، تنها یک خدمت درمانی یا یک وظیفه حاشیه‌ای نیست؛ سلامت، سرمایه اجتماعی، زیربنای بهره‌وری، پیش‌شرط توسعه پایدار و حق بنیادین انسان‌هاست. اگر صنعت انرژی بخواهد مسئولیت اجتماعی خود را به معنای واقعی ایفا کند، باید سلامت را در متن تصمیم‌های خود قرار دهد، نه در حاشیه آن.
پارس جنوبی به دلیل تراکم بالای صنایع، حضور نیروی کار گسترده، تعامل روزمره با جوامع محلی و فشارهای محیط‌زیستی، ظرفیت آن را دارد که به آزمایشگاه ملی«مسئولیت اجتماعی سلامت‌محور» تبدیل شود. این الگو می‌تواند بر چند پایه استوار باشد:
۱. ارزیابی اثرات سلامت: پیش از اجرای پروژه‌های توسعه‌ای، اثرات آن بر سلامت کارکنان، خانواده‌ها و ساکنان منطقه به‌صورت علمی و مستقل ارزیابی شود.
۲. پایش مستمر مواجهه‌های شغلی: شناسایی، کنترل و کاهش عوامل زیان‌آور محیط کار، از آلاینده‌های شیمیایی و فیزیکی تا بارهای روانی و فرسودگی شغلی، باید در اولویت باشد.
۳. عدالت در دسترسی به خدمات سلامت: مراقبت‌های اولیه، خدمات تخصصی، سلامت روان و آموزش بهداشت باید برای کارکنان و جوامع پیرامونی به شکلی عادلانه و پایدار فراهم شود.
۴. محیط‌زیست سالم: سلامت انسان با سلامت هوا، آب، خاک و تنوع زیستی پیوند ناگسستنی دارد. مسئولیت اجتماعی صنعت بدون حفاظت از محیط‌زیست، ناقص و ناپایدار است.
۵. مشارکت و شفافیت: ذی‌نفعان محلی، نهادهای بهداشتی، دانشگاه‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد باید در طراحی، اجرا و پایش برنامه‌های سلامت‌محور مشارکت داشته باشند و داده‌ها شفاف منتشر شود.
۶. سرمایه‌گذاری پایدار: مسئولیت اجتماعی نباید به اقدامات مقطعی و تبلیغاتی محدود شود؛ باید بودجه، ساختار و سازوکار پاسخگویی مشخص داشته باشد.
پارس جنوبی می‌تواند الگویی ملی باشد که در آن توسعه انرژی، سلامت انسان و عدالت اجتماعی هم‌راستا پیش بروند. چنین الگویی نه‌تنها برای صنعت نفت، بلکه برای همه صنایع بزرگ و مناطق صنعتی کشور قابل الگوبرداری است. اگر سلامت را محور مسئولیت اجتماعی قرار دهیم، پارس جنوبی از یک قطب انرژی به یک قطب توسعه پایدار، انسانی و سلامت‌محور تبدیل خواهد شد.
